Parodontologie - de leer van het tandbed
De parodontologie is de tandheelkundige discipline die zich bezighoudt met het gebied rond de tand.
Parodontologie is de leer van het tandbed – van alles wat een tand omgeeft en op zijn plaats houdt. Vakmatig heet dit gebied het parodontium.
Een tand staat niet stijf in het bot. Hij hangt erin, verend opgehangen aan duizenden fijne vezels die kauwkrachten opvangen en verdelen.
Waaruit het tandbed bestaat
- Tandvlees – de zichtbare afsluiting die de tandhals strak omsluit
- Wortelcement – de buitenste laag van de wortel, waar de vezels aanhechten
- Parodontaal ligament – de ophanging tussen wortel en bot
- Kaakbot – de kas waarin de tand zit
Twee ziektebeelden
Een ontsteking van het tandbed heet parodontitis. Blijft zij beperkt tot het tandvlees, dan spreekt men van gingivitis – dat stadium is omkeerbaar, de gevolgen van parodontitis niet.
Wat de behandeling moet bereiken
Eerst moet de ontsteking tot staan worden gebracht; dat doet de initiële therapie. Is er al bot verloren gegaan, dan kan een regeneratieve behandeling een deel ervan opbouwen. Daarna beslist de nazorg of het resultaat standhoudt.
Oorzaken
De belangrijkste oorzaak van gingivitis en parodontitis is gebrekkige mondhygiëne. Bacteriën hopen zich op, er vormt zich plaque en daaruit tandsteen. Na verloop van tijd wordt het tandvlees rood, gezwollen en gaat het snel bloeden.
Wat het erger maakt
Beide worden bevorderd door stress, diabetes en osteoporose – en bijzonder vaak door roken. Roken verhult bovendien de waarschuwingssignalen: het tandvlees bloedt minder terwijl de ontsteking doorgaat.
Het blijft niet in de mond
De ontstekingsstoffen uit de tandvleespockets bereiken via de bloedbaan de rest van het lichaam. Parodontitis geldt daarom als risicofactor voor hart- en vaatziekten, bemoeilijkt de instelling van de bloedsuiker bij diabetes en wordt in verband gebracht met vroeggeboorte.
Het goede nieuws: de meeste parodontale aandoeningen zijn met professionele behandeling en zorgvuldige mondhygiëne te beheersen.
Het belangrijkste in één oogopslag
- Parodontitis is een bacteriële ontsteking van het steunweefsel van de tanden. Zij breekt bot af en is de meest voorkomende oorzaak van tandverlies bij volwassenen.
- Zij doet geen pijn. Eerste tekenen zijn bloedend tandvlees, blootliggende tandhalzen en aanhoudende slechte adem.
- De behandeling verloopt in stappen: mondhygiëne en risicofactoren, reiniging onder de tandvleesrand, zo nodig een chirurgische stap, daarna levenslange nazorg.
- Verloren bot groeit niet vanzelf aan. Hoe eerder wordt behandeld, hoe meer behouden blijft.
Kort beantwoord
Veelgestelde vragen
Gingivitis betreft alleen het tandvlees en geneest volledig. Parodontitis heeft het bot bereikt; wat daar verloren gaat, komt niet vanzelf terug.
Het vaakst vanaf de middelbare leeftijd, maar er bestaan ook vroege en snel verlopende vormen bij jonge mensen. Bepalend is niet de leeftijd, maar hoe snel het steunweefsel verloren gaat.
Een tandarts met een aangegeven aandachtsgebied of een aanvullende kwalificatie in de parodontologie. In Duitsland is de term geen beschermde specialistentitel; vraag naar de aard van de kwalificatie.